Đóng
  • :
  • :
CHÀO MỪNG BẠN ĐẾN VỚI CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CỦA BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC NGỌC HỒI
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC NGỌC HỒI NĂM 2026

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC NGỌC HỒI NĂM 2026

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC NGỌC HỒI NĂM 2026
Lê Quỳnh Trang1, Hoàng Văn Quang1, Nguyễn Quảng Trí1, Nguyễn Văn Túc1, Trần Thị Thu Minh2
1Bệnh viện Đa khoa khu vực Ngọc Hồi; 
Chịu trách nhiệm chính: Lê Quỳnh Trang – Email: trangtri2007@gmail.com 
TÓM TẮT
Mục tiêu: Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và phân tích một số yếu tố liên quan đến tình trạng kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường (ĐTĐ) típ 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Ngọc Hồi năm 2026. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích trên 315 bệnh nhân ĐTĐ típ 2 điều trị ngoại trú từ ngày 01/6/2026 đến ngày 30/9/2026. Số liệu được thu thập bằng phỏng vấn trực tiếp kết hợp khai thác hồ sơ bệnh án và kết quả xét nghiệm. Kiểm soát đường huyết được xem là đạt khi HbA1c <7%. Hồi quy logistic đa biến được sử dụng để xác định các yếu tố liên quan đến kiểm soát đường huyết chưa đạt. Kết quả: Tuổi trung bình 59,6 ± 10,0; nữ giới chiếm 53,3%; người dân tộc thiểu số chiếm 48,9%; thời gian mắc bệnh trung bình 7,1 ± 4,7 năm. BMI trung bình 23,34 ± 3,14 kg/m², 52,1% bệnh nhân thừa cân – béo phì; 46,0% có tăng huyết áp. Glucose máu lúc đói trung bình 8,24 ± 1,61 mmol/L, HbA1c trung bình 7,61 ± 1,16%. Tỷ lệ LDL-C ≥2,6 mmol/L là 63,5% và triglycerid ≥1,7 mmol/L là 55,2%. Chỉ 30,8% bệnh nhân đạt HbA1c <7%. Phân tích đa biến cho thấy thời gian mắc bệnh trên 5 năm (aOR = 2,83; KTC 95%: 1,69–4,74), BMI ≥23 kg/m² (aOR = 2,28; KTC 95%: 1,36–3,83) và tăng huyết áp (aOR = 1,82; KTC 95%: 1,07–3,08) liên quan độc lập với kiểm soát đường huyết chưa đạt. Kết luận: Tỷ lệ bệnh nhân ĐTĐ típ 2 điều trị ngoại trú chưa đạt mục tiêu HbA1c còn cao (69,2%). Cần ưu tiên theo dõi chặt chẽ nhóm bệnh nhân mắc bệnh lâu năm, thừa cân – béo phì và có tăng huyết áp.
Từ khóa: đái tháo đường típ 2, HbA1c, kiểm soát đường huyết, điều trị ngoại trú, Ngọc Hồi.
CLINICAL AND SUBCLINICAL CHARACTERISTICS OF TYPE 2 DIABETES OUTPATIENTS AT NGOC HOI REGIONAL GENERAL HOSPITAL IN 2026
SUMMARY
Objectives: To describe the clinical and paraclinical characteristics and to analyse factors associated with glycemic control among outpatients with type 2 diabetes (T2D) at Ngoc Hoi Regional General Hospital in 2026. Methods: An analytical cross-sectional study was conducted on 315 T2D outpatients from 1 June to 30 September 2026. Data were collected through face-to-face interviews, medical records and laboratory results. Good glycemic control was defined as HbA1c <7%. Multivariable logistic regression was used to identify factors associated with poor glycemic control. Results: The mean age was 59.6 ± 10.0 years; 53.3% were female and 48.9% belonged to ethnic minority groups. The mean diabetes duration was 7.1 ± 4.7 years. The mean BMI was 23.34 ± 3.14 kg/m², 52.1% were overweight or obese, and 46.0% had hypertension. Mean fasting plasma glucose and HbA1c were 8.24 ± 1.61 mmol/L and 7.61 ± 1.16%, respectively. LDL-C ≥2.6 mmol/L and triglycerides ≥1.7 mmol/L were found in 63.5% and 55.2% of patients. Only 30.8% achieved HbA1c <7%. Diabetes duration >5 years (aOR = 2.83; 95% CI: 1.69–4.74), BMI ≥23 kg/m² (aOR = 2.28; 95% CI: 1.36–3.83) and hypertension (aOR = 1.82; 95% CI: 1.07–3.08) were independently associated with poor glycemic control. Conclusion: The proportion of T2D outpatients not reaching the HbA1c target remains high (69.2%). Patients with longer disease duration, overweight/obesity and hypertension should be prioritised for closer monitoring.
Keywords: type 2 diabetes, HbA1c, glycemic control, outpatients, Ngoc Hoi.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Đái tháo đường típ 2 là bệnh không lây nhiễm phổ biến và đang gia tăng nhanh trên toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số người mắc ĐTĐ đã tăng từ khoảng 200 triệu người năm 1990 lên 830 triệu người năm 2022, với tốc độ tăng nhanh hơn ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình [1]. Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF) ước tính năm 2024 thế giới có khoảng 589 triệu người trưởng thành 20–79 tuổi mắc ĐTĐ, riêng Việt Nam có khoảng 2,5 triệu người, trong đó một tỷ lệ đáng kể chưa được chẩn đoán hoặc chưa được kiểm soát tốt [2]. ĐTĐ típ 2 thường tiến triển âm thầm và gây nhiều biến chứng tim mạch, thận, thần kinh, mắt, làm giảm chất lượng cuộc sống và gia tăng gánh nặng chi phí điều trị.
Kiểm soát đường huyết là mục tiêu trọng tâm trong điều trị ĐTĐ típ 2 nhằm hạn chế sự xuất hiện và tiến triển của biến chứng mạn tính. HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong 2–3 tháng trước xét nghiệm; mức HbA1c <7% là mục tiêu phù hợp cho nhiều người trưởng thành, dù cần cá thể hóa theo từng người bệnh [3, 4]. Các nghiên cứu trong nước cho thấy tỷ lệ bệnh nhân chưa đạt mục tiêu HbA1c còn cao, dao động khoảng 60–70%, và có liên quan với thời gian mắc bệnh, thừa cân – béo phì, lối sống và bệnh lý đồng mắc [5, 6].
Bệnh viện Đa khoa khu vực Ngọc Hồi là cơ sở khám, chữa bệnh cho người dân khu vực miền núi, nơi có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao và điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, số liệu về đặc điểm và tình trạng kiểm soát đường huyết của bệnh nhân ĐTĐ típ 2 quản lý ngoại trú tại đơn vị còn hạn chế. Vì vậy, chúng tôi thực hiện nghiên cứu với hai mục tiêu: (1) Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân ĐTĐ típ 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Ngọc Hồi năm 2026; (2) Phân tích mối liên quan giữa tình trạng kiểm soát đường huyết với một số đặc điểm cá nhân, lâm sàng và cận lâm sàng của nhóm bệnh nhân này.
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Bệnh nhân được chẩn đoán xác định ĐTĐ típ 2, khám và điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Ngọc Hồi từ ngày 01/6/2026 đến ngày 30/9/2026.
Tiêu chuẩn lựa chọn: bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên, được chẩn đoán ĐTĐ típ 2 theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế [4], được ghi nhận trong hồ sơ bệnh án và đang được quản lý ngoại trú tại bệnh viện; có ít nhất một lần khám hoặc tái khám trong thời gian nghiên cứu; có đủ thông tin cá nhân, lâm sàng, cận lâm sàng và có kết quả HbA1c hợp lệ trong thời gian nghiên cứu.
Tiêu chuẩn loại trừ: ĐTĐ típ 1, ĐTĐ thai kỳ hoặc các thể ĐTĐ đặc hiệu khác; hồ sơ không xác định rõ chẩn đoán ĐTĐ típ 2; hồ sơ thiếu thông tin thiết yếu không thể bổ sung hoặc đối chiếu.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu: mô tả cắt ngang có phân tích.
Địa điểm và thời gian: Bệnh viện Đa khoa khu vực Ngọc Hồi, từ tháng 4/2026 đến tháng 11/2026; thu thập số liệu từ tháng 6/2026 đến tháng 9/2026.
Cỡ mẫu: áp dụng công thức ước lượng một tỷ lệ n = Z²(1−α/2) × p(1−p)/d², với Z = 1,96; p = 0,307 là tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu HbA1c theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Nhung và Nguyễn Khoa Diệu Vân [5]; d = 0,055. Cỡ mẫu tối thiểu là 271 bệnh nhân; dự phòng 10% thiếu thông tin, cỡ mẫu cần thiết là 302. Thực tế nghiên cứu thu nhận 315 bệnh nhân.
Chọn mẫu: chọn mẫu thuận tiện, mời liên tiếp tất cả bệnh nhân đến khám trong thời gian nghiên cứu đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn và không thuộc tiêu chuẩn loại trừ; mỗi bệnh nhân chỉ được đưa vào nghiên cứu một lần.
Biến số và tiêu chuẩn đánh giá: đặc điểm cá nhân (tuổi, giới, dân tộc, nghề nghiệp), tiền sử (thời gian mắc ĐTĐ, tiền sử gia đình, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia trong 30 ngày qua); lâm sàng (BMI, huyết áp, tăng huyết áp (THA), bệnh đồng mắc, biến chứng ĐTĐ đã được chẩn đoán); cận lâm sàng (glucose máu lúc đói, HbA1c, cholesterol toàn phần, triglycerid, LDL-C, HDL-C, creatinin máu). BMI được phân loại theo ngưỡng cho người châu Á [7]: thiếu cân <18,5; bình thường 18,5–22,9; thừa cân 23,0–24,9; béo phì ≥25,0 kg/m². THA được xác định khi có chẩn đoán trong hồ sơ hoặc đang dùng thuốc hạ áp vì THA [4]; huyết áp tại thời điểm khảo sát được xem là chưa đạt khi ≥140/90 mmHg. Kiểm soát đường huyết được đánh giá theo HbA1c: đạt khi <7%, chưa đạt khi ≥7% [4]. Rối loạn lipid máu: cholesterol toàn phần ≥5,2 mmol/L; triglycerid ≥1,7 mmol/L; LDL-C ≥2,6 mmol/L; HDL-C giảm khi ≤1,0 mmol/L (nam) hoặc ≤1,3 mmol/L (nữ) [4].
Thu thập số liệu: phỏng vấn trực tiếp bệnh nhân theo phiếu thu thập thống nhất (thông tin chung, tiền sử, thói quen), kết hợp khai thác hồ sơ bệnh án ngoại trú và kết quả xét nghiệm của bệnh viện.
Xử lý số liệu: số liệu được nhập bằng Microsoft Excel và phân tích bằng SPSS. Biến định tính trình bày bằng tần số và tỷ lệ; biến định lượng trình bày bằng trung bình ± độ lệch chuẩn. Kiểm định χ² hoặc Fisher’s exact được dùng để so sánh tỷ lệ; tỷ số chênh (OR) và khoảng tin cậy (KTC) 95% được dùng để đo lường mức độ liên quan. Mô hình hồi quy logistic nhị phân được sử dụng để xác định các yếu tố liên quan độc lập với kiểm soát đường huyết chưa đạt (HbA1c ≥7%); các biến đưa vào mô hình được lựa chọn dựa trên ý nghĩa chuyên môn và kết quả phân tích đơn biến. Mức ý nghĩa thống kê p <0,05.
Đạo đức nghiên cứu: bệnh nhân được giải thích về mục tiêu, nội dung nghiên cứu và tham gia hoàn toàn tự nguyện; thông tin cá nhân được mã hóa và bảo mật, chỉ phục vụ mục đích nghiên cứu. Nghiên cứu không can thiệp vào quá trình điều trị. Nghiên cứu đã được Hội đồng đạo đức bệnh viện thông qua
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
Bảng 1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu (n = 315)
Đặc điểm    Số lượng (n)    Tỷ lệ (%)
Nhóm tuổi (TB: 59,6 ± 10,0)
Dưới 60 tuổi    149    47,3
Từ 60 tuổi trở lên    166    52,7
Giới tính
Nam    147    46,7
Nữ    168    53,3
Dân tộc
Kinh    161    51,1
Dân tộc thiểu số    154    48,9
Nghề nghiệp
Nông nghiệp    151    47,9
Hưu trí    73    23,2
Kinh doanh, lao động tự do    63    20,0
Cán bộ, công chức, viên chức    13    4,1
Khác    15    4,8
Thời gian mắc ĐTĐ (TB: 7,1 ± 4,7 năm)
≤5 năm    129    41,0
Trên 5 năm    186    59,0
Tiền sử gia đình mắc ĐTĐ
Có    86    27,3
Không    202    64,1
Không rõ    27    8,6
Hút thuốc lá
Hiện đang hút    41    13,0
Đã bỏ thuốc    35    11,1
Chưa từng hút    239    75,9
Sử dụng rượu bia trong 30 ngày qua
Có    75    23,8
Không    240    76,2
Nhận xét: Nhóm từ 60 tuổi trở lên chiếm 52,7%, nữ giới chiếm 53,3%. Người dân tộc thiểu số chiếm gần một nửa (48,9%) và gần một nửa bệnh nhân làm nông nghiệp (47,9%). Có 59,0% bệnh nhân mắc ĐTĐ trên 5 năm.
3.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng
Bảng 2. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu (n = 315)
Đặc điểm    Số lượng (n)    Tỷ lệ (%)
Phân loại BMI (TB: 23,34 ± 3,14 kg/m²)
Thiếu cân (<18,5)    17    5,4
Bình thường (18,5–22,9)    134    42,5
Thừa cân (23,0–24,9)    71    22,5
Béo phì (≥25,0)    93    29,5
Huyết áp tại thời điểm khảo sát
<140/90 mmHg    184    58,4
≥140/90 mmHg    131    41,6
Tăng huyết áp đã chẩn đoán
Có    145    46,0
Không    170    54,0
Bệnh đồng mắc khác
Có    92    29,2
Không    223    70,8
Biến chứng ĐTĐ đã được chẩn đoán
Có    46    14,6
Không    269    85,4
Nhận xét: 52,1% bệnh nhân có BMI ≥23 kg/m² (thừa cân 22,5%, béo phì 29,5%). Huyết áp tâm thu và tâm trương trung bình lần lượt là 133,05 ± 14,60 mmHg và 79,78 ± 9,33 mmHg; 46,0% bệnh nhân đã được chẩn đoán THA. Tỷ lệ biến chứng ĐTĐ được ghi nhận trong hồ sơ là 14,6%.
Bảng 3. Đặc điểm cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu (n = 315)
Chỉ số    Trung bình ± ĐLC    Ngưỡng bất thường    n (%) bất thường
Glucose máu lúc đói (mmol/L)    8,24 ± 1,61    –    –
HbA1c (%)    7,61 ± 1,16    ≥7%    218 (69,2)
Cholesterol toàn phần (mmol/L)    4,85 ± 0,89    ≥5,2    109 (34,6)
Triglycerid (mmol/L)    1,97 ± 0,95    ≥1,7    174 (55,2)
LDL-C (mmol/L)    2,81 ± 0,63    ≥2,6    200 (63,5)
HDL-C (mmol/L)    1,26 ± 0,23    ≤1,0 (nam); ≤1,3 (nữ)    105 (33,3)
Creatinin máu (µmol/L)    84,1 ± 19,2    –    –
Nhận xét: HbA1c trung bình 7,61 ± 1,16% (dao động 5,3–10,9%). Bất thường lipid máu thường gặp nhất là LDL-C ≥2,6 mmol/L (63,5%), tiếp theo là tăng triglycerid (55,2%).
3.3. Tình trạng kiểm soát đường huyết và một số yếu tố liên quan
Trong 315 bệnh nhân, có 97 người (30,8%) đạt HbA1c <7% và 218 người (69,2%) chưa đạt (HbA1c ≥7%).
Bảng 4. Mối liên quan giữa kiểm soát đường huyết chưa đạt với một số đặc điểm (phân tích đơn biến)
Đặc điểm    Đạt n (%)    Chưa đạt n (%)    OR (KTC 95%)    p
Nhóm tuổi
<60 tuổi    44 (29,5)    105 (70,5)    1    
≥60 tuổi    53 (31,9)    113 (68,1)    0,89 (0,55–1,44)    0,645
Giới tính
Nam    47 (32,0)    100 (68,0)    1    
Nữ    50 (29,8)    118 (70,2)    1,11 (0,69–1,79)    0,672
Dân tộc
Kinh    43 (26,7)    118 (73,3)    1    
Dân tộc thiểu số    54 (35,1)    100 (64,9)    0,67 (0,42–1,09)    0,108
Thời gian mắc ĐTĐ
≤5 năm    56 (43,4)    73 (56,6)    1    
Trên 5 năm    41 (22,0)    145 (78,0)    2,71 (1,66–4,43)    <0,001
Tiền sử gia đình mắc ĐTĐ
Không    55 (27,2)    147 (72,8)    1    
Có    32 (37,2)    54 (62,8)    0,63 (0,37–1,08)    0,091
Hút thuốc lá
Chưa từng hút    74 (31,0)    165 (69,0)    1    
Đã từng/đang hút    23 (30,3)    53 (69,7)    1,03 (0,59–1,81)    0,908
Sử dụng rượu bia
Không    75 (31,2)    165 (68,8)    1    
Có    22 (29,3)    53 (70,7)    1,10 (0,62–1,93)    0,754
BMI
<23 kg/m²    61 (40,4)    90 (59,6)    1    
≥23 kg/m²    36 (22,0)    128 (78,0)    2,41 (1,47–3,94)    <0,001
Tăng huyết áp
Không    63 (37,1)    107 (62,9)    1    
Có    34 (23,4)    111 (76,6)    1,92 (1,17–3,15)    0,009
Bệnh đồng mắc khác
Không    73 (32,7)    150 (67,3)    1    
Có    24 (26,1)    68 (73,9)    1,38 (0,80–2,37)    0,245
Biến chứng ĐTĐ
Không    86 (32,0)    183 (68,0)    1    
Có    11 (23,9)    35 (76,1)    1,50 (0,72–3,09)    0,274
Triglycerid
<1,7 mmol/L    50 (35,5)    91 (64,5)    1    
≥1,7 mmol/L    47 (27,0)    127 (73,0)    1,48 (0,92–2,40)    0,106
LDL-C
<2,6 mmol/L    43 (37,4)    72 (62,6)    1    
≥2,6 mmol/L    54 (27,0)    146 (73,0)    1,61 (0,99–2,64)    0,054
Nhận xét: Trong phân tích đơn biến, thời gian mắc ĐTĐ trên 5 năm, BMI ≥23 kg/m² và THA có liên quan có ý nghĩa thống kê với kiểm soát đường huyết chưa đạt (p <0,05). Tuổi, giới, dân tộc, nghề nghiệp (p = 0,199), tiền sử gia đình, hút thuốc, rượu bia, bệnh đồng mắc, biến chứng và các chỉ số lipid máu (cholesterol toàn phần p = 0,532; HDL-C p = 0,490) chưa cho thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê.
Bảng 5. Hồi quy logistic đa biến các yếu tố liên quan đến kiểm soát đường huyết chưa đạt
Yếu tố    aOR    KTC 95%    p
Tuổi ≥60    0,83    0,50–1,39    0,475
Giới tính nữ    1,38    0,70–2,74    0,351
Thời gian mắc ĐTĐ >5 năm    2,83    1,69–4,74    <0,001
Đã từng hoặc đang hút thuốc    1,31    0,62–2,75    0,483
Có sử dụng rượu bia    1,33    0,68–2,61    0,410
BMI ≥23 kg/m²    2,28    1,36–3,83    0,002
Có tăng huyết áp    1,82    1,07–3,08    0,026
Triglycerid ≥1,7 mmol/L    1,55    0,92–2,60    0,098
Nhận xét: Sau hiệu chỉnh, thời gian mắc ĐTĐ trên 5 năm, BMI ≥23 kg/m² và THA vẫn liên quan độc lập với kiểm soát đường huyết chưa đạt. Các yếu tố còn lại không có ý nghĩa thống kê (p >0,05).
IV. BÀN LUẬN
4.1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng
Tuổi trung bình của bệnh nhân trong nghiên cứu là 59,6 ± 10,0, thấp hơn nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Mộc Châu (66,15 ± 10,26) [5] và Bệnh viện Đại học Y Thái Bình (67,73 ± 8,71) [8], nhưng tương đồng với nghiên cứu TARGET-T2D tại Malaysia (59,0 ± 13,2) [9]. Nữ giới chiếm ưu thế nhẹ (53,3%), phù hợp xu hướng ghi nhận tại Mộc Châu (58,4%) [5]. Điểm đặc thù của nghiên cứu là tỷ lệ người dân tộc thiểu số cao (48,9%) và gần một nửa bệnh nhân làm nông nghiệp, phản ánh đặc điểm dân cư miền núi của khu vực Ngọc Hồi. Đây là yếu tố cần tính đến khi xây dựng nội dung tư vấn và tổ chức theo dõi ngoại trú.
Thời gian mắc bệnh trung bình 7,1 ± 4,7 năm, ngắn hơn đáng kể so với TARGET-T2D (14,8 ± 9,2 năm) [9] và nghiên cứu của Trần Minh Nghĩa và cộng sự, trong đó 78,5% bệnh nhân mắc bệnh từ 10 năm trở lên [10]. BMI trung bình (23,34 kg/m²) thấp hơn nhiều so với TARGET-T2D (29,6 kg/m²) [9] và nghiên cứu tại Bệnh viện Đại học Võ Trường Toản (trung vị 26,89 kg/m²) [10]; tuy vậy, theo ngưỡng cho người châu Á vẫn có 52,1% bệnh nhân thừa cân – béo phì. Tỷ lệ THA (46,0%) gần với nghiên cứu tại Thái Bình (43,9%) [8] và thấp hơn rõ so với nghiên cứu tại Võ Trường Toản (89,5%) [10]. Tỷ lệ biến chứng được ghi nhận (14,6%) tương đối thấp; tuy nhiên, đây là tỷ lệ biến chứng đã được chẩn đoán trong hồ sơ, không phải kết quả sàng lọc toàn diện, nên nhiều khả năng thấp hơn tỷ lệ hiện mắc thực tế.
Glucose máu lúc đói trung bình (8,24 mmol/L) tương đương các nghiên cứu tại Mộc Châu (8,52 mmol/L) [5], Thái Bình (8,3 mmol/L) [8] và Kim Thành (8,18 mmol/L) [11]. HbA1c trung bình 7,61%, thấp hơn Mộc Châu (8,55%) [5] và TARGET-T2D (8,2%) [9], có thể liên quan đến thời gian mắc bệnh ngắn hơn. Rối loạn lipid máu khá phổ biến: 63,5% có LDL-C ≥2,6 mmol/L và 55,2% có triglycerid ≥1,7 mmol/L; tỷ lệ LDL-C dưới 2,6 mmol/L (36,5%) thấp hơn tỷ lệ đạt mục tiêu LDL-C tại Mộc Châu (46,2%) [5]. Kết quả này cho thấy cần quản lý đồng thời lipid máu và huyết áp bên cạnh kiểm soát glucose máu để giảm nguy cơ tim mạch.
4.2. Tình trạng kiểm soát đường huyết và các yếu tố liên quan
Chỉ 30,8% bệnh nhân đạt HbA1c <7%, gần như trùng khớp với nghiên cứu tại Mộc Châu (30,7%) [5] và thấp hơn nghiên cứu tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương (39,1%) [6] cũng như tại Thái Lan (41,2–44,4%) [12]. Như vậy, gần 7/10 bệnh nhân chưa đạt ngưỡng kiểm soát chung, cho thấy kiểm soát đường huyết vẫn là thách thức lớn trong quản lý ngoại trú tại tuyến khu vực. Cần lưu ý ngưỡng HbA1c <7% được dùng thống nhất cho mục đích phân tích; trong thực hành, mục tiêu cần được cá thể hóa theo tuổi, bệnh đồng mắc và nguy cơ hạ đường huyết [3, 4].
Thời gian mắc ĐTĐ trên 5 năm là yếu tố có mức độ liên quan mạnh nhất (aOR = 2,83). Kết quả này phù hợp với cơ chế suy giảm tiến triển chức năng tế bào beta theo thời gian, đồng thời tương đồng với nghiên cứu tại Thái Lan (thời gian mắc bệnh >6 năm: aOR = 1,83) [12], tại Bangladesh (mắc bệnh 6–10 năm: PR hiệu chỉnh = 1,13) [13] và tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, nơi nhóm mắc bệnh dưới 5 năm có khả năng đạt mục tiêu cao gấp 5,9 lần nhóm trên 10 năm [6]. Nhóm bệnh nhân mắc bệnh lâu năm vì vậy cần được đánh giá định kỳ và điều chỉnh phác đồ kịp thời.
BMI ≥23 kg/m² liên quan độc lập với kiểm soát đường huyết chưa đạt (aOR = 2,28), phù hợp với nghiên cứu tại Thái Lan (thừa cân: aOR = 2,54; béo phì: aOR = 1,71) [12] và nghiên cứu của Trần Minh Nghĩa và cộng sự ghi nhận béo phì, tăng vòng bụng liên quan với kiểm soát chưa đạt [10]. Đáng chú ý, dù BMI trung bình của quần thể nghiên cứu không cao, nhóm BMI ≥23 kg/m² vẫn có odds kiểm soát chưa đạt cao hơn rõ rệt, gợi ý lợi ích của quản lý cân nặng ngay cả ở người bệnh chưa béo phì nặng. THA cũng là yếu tố liên quan độc lập (aOR = 1,82); ĐTĐ típ 2 và THA cùng chia sẻ nền tảng đề kháng insulin và rối loạn chuyển hóa, do đó sự cùng tồn tại của hai bệnh phản ánh tình trạng chuyển hóa phức tạp hơn và đòi hỏi quản lý đồng thời nhiều yếu tố nguy cơ.
Các yếu tố tuổi, giới, dân tộc, hút thuốc lá, rượu bia, bệnh đồng mắc, biến chứng và lipid máu chưa cho thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê. LDL-C ≥2,6 mmol/L có xu hướng liên quan (OR = 1,61; p = 0,054) nhưng chưa đạt ngưỡng ý nghĩa, khác với nghiên cứu tại Thái Lan [12]; nguyên nhân có thể do việc phân nhóm nhị phân làm giảm khả năng phát hiện khác biệt và do chưa kiểm soát được việc dùng thuốc hạ lipid máu. Biến hút thuốc và rượu bia chỉ được đo ở dạng có/không nên chưa phản ánh đầy đủ mức độ phơi nhiễm.
Hạn chế: nghiên cứu được thực hiện tại một bệnh viện với mẫu thuận tiện nên chưa đại diện cho toàn bộ người bệnh ĐTĐ típ 2 trong cộng đồng; thiết kế cắt ngang không cho phép kết luận quan hệ nhân quả; một số thông tin dựa vào tự khai báo và hồ sơ bệnh án có thể chịu sai số nhớ lại và bỏ sót biến chứng chưa được chẩn đoán; chưa đánh giá các yếu tố về tuân thủ điều trị, phác đồ thuốc, chế độ ăn và hoạt động thể lực.
V. KẾT LUẬN
Bệnh nhân ĐTĐ típ 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Ngọc Hồi có tuổi trung bình 59,6 ± 10,0, gần một nửa là người dân tộc thiểu số, 59,0% mắc bệnh trên 5 năm, 52,1% thừa cân – béo phì và 46,0% có THA. HbA1c trung bình 7,61 ± 1,16%; rối loạn lipid máu phổ biến với 63,5% có LDL-C ≥2,6 mmol/L và 55,2% có triglycerid ≥1,7 mmol/L.
Tỷ lệ kiểm soát đường huyết đạt (HbA1c <7%) chỉ là 30,8%. Thời gian mắc bệnh trên 5 năm, BMI ≥23 kg/m² và THA là các yếu tố liên quan độc lập với kiểm soát đường huyết chưa đạt. Bệnh viện cần ưu tiên theo dõi HbA1c chặt chẽ, kiểm soát cân nặng, huyết áp, lipid máu cho các nhóm này; đồng thời tăng cường phối hợp với trạm y tế xã trong quản lý người bệnh ở vùng sâu, vùng xa và đồng bào dân tộc thiểu số.
 


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Bài viết liên quan

Nội dung đang cập nhật...

Hoạt động bệnh viện
  • IMG_7184
  • IMG_4411
  • IMG_7005
Video Clip
Sơ đồ bệnh viện
Thông báo văn bản